X
تبلیغات
پرورش طیور - مقاله طیور 2008
پرورش طیور
درباره وبلاگ
این وبلاگ تنها در مورد صنعت مرغداری و سایر پرندگانی اهلی که به طور صنعتی می توان پرورش داد می باشد.دوستان عزیزی که دارای وبلاگ یا سایت در زمینه دامپروری و دامپزشکی می باشنداگر تمایل به تبادل لینک دارند می توانند در قسمت نظرات به بنده اعلام کنند.متشکرم
سایتهای دامپروری
پيام مديريت وبلاگ : با سلام، به این وبلاگ خوش آمدید. لطفا ما را از نظرات و پیشنهادات خود برای بهتر شدن مطالب وبلاگ آگاه سازید.متشکریم
مقاله طیور 2008

 

بهبود بخشیدن بازده انرژی مورد استفاده به وسیله مکمل آنزیمی در رژیم غذایی جوجه های گوشتی با سطوح مختلف انرژی متابولیسمی

    

 

--   دانشکده تکنولوژی وعلوم دامی , دانشگاه کشاورزی نانجینگ,  چین

        Y.Zhou , Z,jiang ,D.Lv and T.Wang

 

 

 

دانلود متن انگلیسی مقاله ( PDF )

 

 

 

چکیده:

از آزمایش فاکتوریل 3*2*5  A  در پژوهش اثرات 5 سطح انرژی متابولیسمی( ۱۱/۵۵ , ۱۱/۸۰, 05/12,   30/12, 55/12  mj/kg )استفاده شده بود با مکملهای آنزیمی خارجی و یا بدون آن در جیره جوجه های گوشتی بر روی ماده مغذی قابل هضم و بهبود بازده بالای انرژی درمراحل,starter  , growerو  finisherرشد. نتایج نشان داده است که ماده خشک قابل هضم ظاهری با کاهش سطح انرژی متابولیسمی جیره در مراحل ( grower(R2 =۰/۳۶۲ ,P< ۰/۰۰۱  )  ,  starter (R=۰/۲۳۴ , P< ۰/۰۰۱ ,  به طور خطی کاهش پیدا کرده است و با مکمل آنزیمی در همه جیره های غذایی افزایش یافته است.بیشترین بهبودی در جیره هایی با پایین ترین سطح انرژی متابولیسمی رخ داده است. همچنین با کاهش سطح انرژی متابولیسمی جیره مقدار انرژی متابولیسمی ظاهری به طور خطی کاهش یافته است.( ( grower(R2 =۰/۳۹۸ , P< ۰/۰۰۱  )  ,  starter (R=۰/۴۱۸ , P< ۰/۰۰۱   و                              (001 /0 = finisher(R2=۰/۰۹۷  ,  p  مکمل آنزیمی مقدار انرژی متابولیسمی ظاهری جیره ها را در مراحل grower  , starter و finisher به ترتیب 62 /0 ~ 07 /0  ,  56 /0~ 15 /0 و 43 /0~ 12 /0  mj/kgافزایش می دهد و بهترین بهبودی مقدار انرژی متابولیسمی ظاهری هنگامی رخ می دهدکه انرژی متابولیسمی جیره mj/kg۱۱/۵۵ در مرحله   starterبود. اثرات افزایش آنزیم در انرژی متابولیسمی ظاهری برای مرحله starter نسبت به سایر مراحل بیشتر قابل توجه و معنی دار بود . اثر متقابل معنی داری میان سطح انرژی متابولیسمی و مکمل آنزیمی در مراحله رشد (05/0 > P )مشاهده شد . با کاهش سطح  انرژی متابولیسمی جیره ( ( grower(R2 =۰/۳۶۷ , P< ۰/۰۰۱  )  ,  starter (R=۰/۲۴۵ , P< ۰/۰۰۱  )   پروتئین خام به طور خطی کاهش می یابد . علاوه بر این نتایج  ما  اظهار می کند که ماده خشک قابل هضم , انرژی  و پروتئین خام  و مکمل آنزیمی  بهبود می بخشند اثر انرژی قابل هضم را در جیره هایی با سطوح پایین تر انرژی متابولیسمی . 

 

مقدمه:

مطا لعات  بی شماری درباره مکمل های  آنزیمی  خارجی در جیره های مرغ گوشتی در جریان است  و اسناد و مدارک  خوبی از بهبود یافتن  با اجرای آن در جوجه های  گوشتی و جیره های قابل استفاده وجود دارد. مکمل های آنزیمی می توانند به برطرف کردن اثرات عوامل ضد تغذیه ایی  کمک کنند و بهترکردن مصرف انرژی های جیره واسید آمینه, نتیجه بهبود بخشیدن با اجرای آن درجوجه ها است.       (Rotter et al 1990; Fuente et al.1995; Cowan et al.1996; Marguardt et al.1996;Yu et al.2007).   در صنعت طیور , آنزیم ها بیش از 30 سال  است که در جیره  طیور افزوده شده اند. سطح انرژی متابولیسمی جیره یک عامل راهنما وکلیدی برای رشد سریع جوجه های گوشتی است. افزودن آنزیم ها به ترکیبات جیره برای بهبود بخشیدن انرژی قابل استفاده به توجه ودقت زیادی از سوی متخصصان تغذیه جانوری و سازندگان غذاهای جانوری نیاز دارد.(1995)  Fuente et al یافته است که افزودن آنزیم به طور قابل توجه  و معنی داری   AMEn ( انرژی متابولیسمی ظاهری تصحیح شده بر حسب  نیتروژن ) را درجیره (Mj/Kg13.71VS. 13.45 ماده خشک) جوجه هایی با سن 30 روزگی افزایش می دهد ,اما دیده نشده است که چقدر در سن 10روزگی افزایش داده است.(Rotter et al.(1990  اطلاعات متفاوتی هم پاسخگوی افزودن آنزیم درجوجه های جوان(AMEn) در مقایسه با خروس های بالغ(TMEn) - انرژی متابولیسمی حقیقی بر حسب نیتروژن - وجود دارد. آزمایش هایی  دیگر توسط ( Zanella (1999  نشان  داده است  که جوجه هایی که دریافت  کرده اند یک مکمل جیره با انرژی پایین تر و یک فراورده مولتی آنزیم از آمیلاز ,  پروتئار واکزالانز به رشد یک نواختی دست  یافته اند , همانند جیره با پایه ذرت –  کنجاله سویا و افزایش پروتئین قابل هضم  با 9/2%  .  بهبود بخشیدن سطح  انرژی  قابل استفاده به نوع آنزیم و مقدار تجویز آن مربوط می باشد, که وابستگی خوبی در  آنزیم های گوناگون با مقدار مشخص و تعین شده در جیره وجود دارد . جیره , تنظیم کردن  و فرمول نویسی بر پایه مقدار ماده مغذی معین در اجزای غذایی قابل استفاده  است . این اجزاء در جیره ترکیب  شده و ماده  مغذی مورد نیاز را با کمترین  قیمت می دهد. این برای برخی از پرورش دهندگان در استفاده ازعامل اصلاح تراکم و چگالی انرژی هنگامی قابل اجراست  که آنزیمها این مواد غذایی را شامل می شوند و افزایش  قیمت آنزیم ها نیز جبران می شود . این کار ممکن است انجام  شود با تعین کردن مقدار انرژی  معین در آنزیم  یا به وسیله کم کردن3 % تا 4 % انرژی تعین شده  جیره  ( Cowan et al. 1996) .  همچنین عامل سن نیزدرپاسخ پرنده به مکمل های آنزیمی با جیره پایه جو در رشد ( Petterson  et al . 1991 ) و ماده  مغذی  قابل هضم (Salih et al. 1991)  تاثیر داشته است . در گذشته , پژوهشگران تمرکز و فوکوس بیشتری داشتند برای  بهتر کردن انرژی به وسیله آنزیم های پلی ساکاریدی  غیرنشاسته ایی  در مکمل های غذایی با  پایه جو, گندم , چاودار و جو دوسر . به  جیره هایی با  پایه کنجاله سویا – ذرت   با سطوح  مختلف  انرژی  متابولیسمی و سن پرندگان توجه کمتری  داشته اند . بنابراین ,آزمایشهای رایج ارزیابی مطالعات بهبود  بازده انرژی در جیره مرغ های گوشتی با سطوح مختلف انرژی متابولیسمی با مکمل های آنزیمی بود .

 

مواد و روشهای آزمایش:

 جیره ها و آنزیم ها

جیره های  آزمایشی  با فرمولهایی با 5  سطح انرژی  Mj/Kg  ۱۱/۵۵ , ۱۱/۸۰ , ۱۲/۰۵, ۱۲/۳۰   , ۱۲/۵۵  و سه  مرحله ( Starter ,  Grower , Finisher   ) بود ; و در برداشتند  2  اندازه آنزیم( ۷۵۰mj/kg و ۰ ) . ترکیب 3 مرحله  آزمایشی جیره های  پایه در جدولهای  1 و 2 و 3 نشان داده شده اند.( جدولها در متن اصلی مقاله قرار دارند)

آنزیم های تهیه شده , در این پژوهش ,  کمپلکس تجاری مولتی آنزیم است (Yiduozyme9680 ,Guangdong ,VTR Bio_Tech Co.Ltd.,China)  و به ترتیب 300 , 2500 و 2000 (به کیلوگرم در جیره) واحد اکزیلانز , آلفا_ آمیلاز و پروتئازفراهم شده بود. فعالیت هر آنزیم مقدارمعینی داشت  که آزاد  می کردند  در هر دقیقه 1 میکرو گرم  Xylanase , و 1 میکروگرم Tyrosine  از هیدرولیز کازئین در دمای 40 درجه سانتیگراد  و PH =3/5  برای  پروتئاز و هیدرولیز 1 میلی گرم نشاسته محلول در دمای 60 درجه سانتیگراد و PH = 6/0 برای آمیلاز.

 

پرندگان و جمع آوری نمونه:

چهار صد جوجه یک  روزه Arbor Acres  تهیه شده بود از یک کارخانه جوجه کشی تجاری و غذا داده شدند با جیره های تجاری  Grower ,Starter, وFinisher  جوجه های گوشتی درسن 8 , 18و 36 روزگی .

در سن 8 روزگی 100 جوجه به  قفسهای متابولیسمی انتقال داده  شده بودند , هر جوجه در هر قفس, با 10 روش و10 تکرار درهرروش. قفسهای متابولیسمی دارای 19/0 متر پهنی و 38/0 متر درازی و 35/0 متر بلندی بودند و جایگاه آن در یک ساختمان با کنترل شرایط محیطی و تهویه کافی و برنامه روشنایی مصنوعی بود. پرندگان پس از دو روز که با جیره آزمایشی سازش کرده بودند, 16ساعت به آنها غذا داده  نمی شد تا  شکم آنها  از مواد غذایی و آنزیم های درونی خالی شود  , و آنگاه اجازه داده می شد که دسترسی پیدا کنند به آب وغذا . فضولات روزانه 2 بار جمع آوری می شد(800 و1600  ساعت) برای 3 روز پی درپی , و16 ساعت پیش  از پایان دوره دیگر به پرندگان غذا داده  نمی شد. پرها و تکه های  پوست  خشک با دقت از فضولات  برداشته می شدند و سپس فضولات را در درون کیسه پلاستیکی محکم انباشته کرده و فوری دریخدان (20 - درجه سانتیگراد ) نگهداری می شدند. سپس نمونه فضولات  پرندگان به طور یکنواخت جمع آوری  شده  و برای 24  ساعت درون آون (75 درجه سانتیگراد ) خشک شده  بود. و سپس پیش از آسیاب  و خرد کردن ماده خشک,  انرژی و نیتروژن آن تعین شده بود.این آزمایش 18 روز پی در پی با جیره Grower (جدول 2)  و در روز 36 با جیره Finisher  بود. این روش برای آنچه که در بالا شرح داده شده بود یکسان و یکنواخت بود.

 

 تجزیه شیمیا یی:

ماده خشک توسط آون خشک تجزیه شده بود, (AOAC International,2005; method934.01) پروتئین خام با روش کجادل(AOAC International,2005; method 955.04) و انرژی ناخالص با بمب کالری متر درآزمایشگاه  تغذیه جانوری , دانشگاه  کشاورزی  نانجین چین انجام  شده است (Nanjing, China) .

 

 تجزیه وتحلیل آماری:

داده های به دست آمده , توسط اکسل آنالیز شده بودند و استنباط شده بودند از جدول آنوا و روش SAS (Version 9.0;SASInstitute,1991).

 

نتایج:

ماده خشک قابل هضم ظاهری:

ماده خشک قابل هضم ظاهری جوجه های گوشتی درمراحل مختلف در جدول 4 نشان داده شده است. ماده  خشک  قابل هضم  ظاهری به طور خطی کاهش پیدا کرده است  با کاهش سطح انرژی جیره ها   (R² = ./234 , P<./001 برای مرحله استارتر ;  R² = ./362 , P<./001 برای مرحله Grower). ماده خشک قابل هضم ظاهری در همه جیره ها با مکمل آنزیمی افزایش پیدا کرده است. مکمل آنزیمی , ماده  خشک  قابل هضم  ظاهری را بهبود بخشید در مرغ گوشتی در مراحل Grower , Starter و  Finisher به ترتیب از 45/.%  به 88/3 % و از 87/.%  به 35/3 % و از70/.%  به 54/2 %.  بهترین حالت  بهبودی درجیره هایی  رخ داد  که دارای  پایین ترین  سطح  انرژی  متابولیسمی بود    ( Mj/Kg  11/ 55) . در اینجا  اثر متقابل معنی داری  وجود داشت  میان اثر سطح انرژی  و آنزیم, سطح انرژی و مرحله رشد , آنزیم و مرحله رشد , یا انرژی و مرحله رشد.

 

انرژی متابولیسمی ظاهری(AME):

مقدار انرژی  متابولیسمی ظاهری  با  کاهش سطح  انرژی جیره ها به طور خطی  کاهش پیدا می کند  (R² = ./398 , P<./001  برای مرحله P<./001, R² = ./418 ;  Starter  برای مرحله Grower ;

R² = ./097 , P=0.027 برای مرحله   Finisher) که نشان داده شده در جدول 5 و شکل 1 .مکمل های آنزیمی بالا می برند مقدار انرژی  متابولیسمی  ظاهری جیره ها را در مراحل Starter و  , grower  و  finisher به  ترتیب 07 /0 به 62/0 ,  15/0  به 56/0  و 12/0 به 43/0 Mj /Kg  . جیره با انرژی 55/11 در مراحل Starter  و finisher  با مکمل آنزیمی بزرگترین بهبودی  مقدار انرژی  متابولیسمی ظاهری را دارند. تاثیرافزودن آنزیم بر انرژی متابولیسمی ظاهری برای مراحله Starter به طور معنی داری بزرگتر بود نسبت به دیگر مراحل آن ,  و افزودن انزیم به اندازه  Mj/Kg  750  بهبود انرژی به اندازه Mj/Kg   0/62 در پی دارد. در اینجا  اثر متقابل قابل  توجه  و معنی داری میان  سطح انرژی متابولیسمی  و مکمل آنزیم در مرحله رشد وجود داشت (P<0/05).

 

پروتئین خام قابل هضم ظاهری :

پروتئین خام با کاهش سطح انرژی جیره ها به طور خطی کاهش می یابد(R² = ./245 , P<./001 برای مرحلهStarter  ; R² = ./367 , P<./001برای مرحلهgrower  ; جدول شماره 6). مکملهای  آنزیمی درهمه جیره ها, پروتئین خام قابل هضم ظاهری (ADCP )را افزایش می دهند. پروتئین خام قابل هضم ظاهری (ADCP ) با بودن مکمل آنزیمی بهبود می یابد به ترتیب از31/1 % به09/5 % برای مرحله  Starter  ;از 02/0 % به 26/6 % برای مرحلهgrower   و از  8/0%  به 96/3 %  برای  مرحله finisher  مرغ های  گوشتی .  پروتئین خام  قابل هضم ظاهری (ADCP ) با  مکمل آنزیمی در جیره هایی با سطح انرژی 55/11و Mj/Kg80/11 افزایش می یابند. هر چند که پروتئین خام قابل هضم ظاهری در جیره هایی با  سطح انرژی  55/12 و Mj/Kg 30/12 کاهش می یابد.در اینجا اثر معنی داری میان سطح انرژی ومکمل آنزیمی درمرحله رشد وجود داشت( P<0/05) .

 

مباحثه(Discussion):

به طور کلی , سطح انرژی  متابولیسمی جیره های ذرت_کنجاله سویا مربوط می شود به نشاسته قابل هضم ,  پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ایی (NSP ) و پروتئین . (2005 ) Slominski   وMeng   مشاهده کردند که راندمان و بازده انرژی  متابولیسمی در جیره هایی با پایه ذرت, ذرت_کنجاله سویا, ذرت –کنجاله  کانولا , و ذرت - نخود فرنگی بهتر شده  بود هنگامی  که  یک مولتی - کربوهیدرات استفاده شده بود , که ویژگی های نشاسته قابل هضم وکربوهیدرات های غیر نشاسته  را بهبود بخشیده بود, اما پروتئین خام  تحت تاثیر مکمل آنزیمی واقع نشده  بود. در گزارش های گذشته , پژوهش های رایج درباره بهبود انرژی متابولیسمی ظاهری وماده خشک قابل هضم جیره هابا افزودن آنزیم ناموفق بود.               (  2005 ; Slominski وMeng )ا .( Kocher et al.(2003 ترکیبات اضافی از پکتتیناز, پروتئاز و آمیلاز یافتند که به طورقابل توجهی بهبود  بخشیدند  انرژی  متابولیسمی ظاهری نیتروژن دار (AMEn ) را هنگامی که  به جیره  با پایه ذرت -  کنجاله سویا با  سطح انرژی  و پروتئین کمتر افزوده شدند.  نتایج  مشابهی به دست آورده شد  در پژوهش های   دیگر در جیره هایی با پایه Lupin  و  جو , گندم  (Rotter et al., 1990   , Fuente et al. 1995; Steenfeldt et al. , 2003;  ). هر چند , ( McCracken  and Quintin (2000  گزارش  دادند  که اثر قابل توجه و معنی داری وجود دارد با افزودن آنزیم در محتوی انرژی متابولیسمی ظاهری جیره ها . اکنون پژوهش نشان داده است که مقدار انرژی متابولیسمی ظاهری  در جیره هایی با انرژی کمتر, بیشتر بهبود می یابد  نسبت به جیره هایی با انرژی بالاتر . این یافته مطابقت دارد با نتیجه یه دست آورده شده توسط ( Kocher et al. (2003 .بهتر شدن انرژی متابولیسمی ظاهری تنها 54/0 % تا 48/1 % بودبرای جیره های  با انرژی بالاتر (30/12 و 55 /mj/kg 12)اما در جیره هایی با انرژی پایین تر   03/2  % تا 33/5 % بود,که این هم مانند بهبود یافتن سطح انرژی متابولیسمی با  مکمل آنزیمی توسط(Cowan e t al.  (1996 پیشنهاد شده بود.  اظهار شده که مکمل آنزیمی درجیره هایی با سطوح ماده مغذی کم نسبت به مکمل آنزیمی  جیره هایی با سطح مواد مغذی بالا اثرات سودمند بیشتری دارد.گفته شده است که مکمل آنزیمی جیره هایی با سطح ماده مغذی پایین تر اثرات سودمند بیشتری دارد. این موضوع برای پرورش دهندگان که انرژی متابولیسمی ظاهری  جیره ها  را تا 4- 3 %  فرمول جیره  کم  کنند  قابل اجرا است ,از این رو یک سود و منفعتی در هزینه دارد. ( Scott (1996 گزارش داد که مقدار انرژی متابولیسمی ظاهری در سن  8  روزگی نسبت به  14 تا 17 روزگی کمتر بود , که این اشاره می کند به ظرفیت محدود دستگاه گوارش در مرغ های گوشتی جوان که می تواند با سن آنها بهبود یابد.      (Olukosi et al.(2007   مشاهده کرد که  انرژی متابولیسمی  و ماده خشک , انرژی  و نیتروژن افزایش می یابد با افزایش سن پرندگان. آنها نتیجه گرفتند که جوجه ها استفاده بیشتری از افزایش آنزیم در سن پایین تر می برند و سهم انزیم ها درماده مغذی با افزایش سن این جوجه ها کاهش می یابد. اثر سن در انرژی متابولیسمی ظاهری ,هر چند, در این پژوهش,همانند گزارش( Fuente et al .(1995 مشاهده نشده بود.  اما در صفت سن جوجه ها ی استفاده شده  در آزمایشها و فرمول های جیره  تفاوت داشت. ظرفیت دریافت گنندگی جوجه ها در هفته اول پس از هچ محدود است, اما  معمولا دست یافتن به پیک (اوج) دریافت کنندگی در هفته دوم زندگی است ( Mahagna and Nir,1996).مقدار معینی از انرژی متابولیسمی ظاهری برای پرندگان درسن 7 یا 8 روزگی به طور قابل توجهی نسبت به سن پس از 14 روزگی آنها  پایین تر بود. هر چند که تفاوت  کمتری یا اختلاف قابل توجهی  میان انرژی متابولیسمی ظاهری تعین شده  در 14 روزگی و تعین شده در سن های بعدی وجود ندارد 

 (Lopez and Leeson ,2007;Olukosi et al.2007) .جالب است که , قابلیت هضم  هر یک از ماده  خشک و نیتروژن در سن 13 تا 15 روزگی  اندکی بیشتر است.  جالب است که  در مرغ های گوشتی هیبریدی تجاری مشاهده شده است که قابلیت هضم هر کدام از ماده خشک  یا نیتروژن در سن 13 تا 15 روزگی اندکی  بیشتر است  در مقایسه با سایر سن ها (Ten doeschate et al. 1993)  . این داده ها اشاره  می کند که پرندگان می توانند برسند به سن  بلوغ  ظرفیت و گنجایش  گوارشی شان در اوایل  مرحله . از این  رو پرندگان در سن  11 تا 14 روزگی , 21 تا 24 روزگی ,  و 41 تا 44 روزگی (استفاده شده در پژوهش ما ) بایستی رشد و بلوغ اندام های گوارشی و قابلیت هضم تغذیه ایی بالا داشته باشند. اجزاء فرمول جیره همچنین تاثیر دارد بر نتایج قابلیت  هضم  مواد مغذی معین شده .  اجزاء ترکیبی استفاده شده  در جیره های این  پژوهش از چندین منابع می باشد که در بر دارد  ذرت , کنجاله سویا, پودر ماهی, کنجاله منداب, گندم سگ قرمز ,و سبوس گندم.   سبوس گندم , گندم سگ قرمز و کنجاله منداب حاوی مقادیر زیاد تری  از عوامل ضد تغذیه ایی از قبیل ; پلی ساکارید های غیر نشاسته ایی (NSP ) و اسید فیتیک , که اینها توانایی محدود کردن  ماده  مغذی  قابل هضم  را دارند اما آنزیم ها می توانند آن را کاهش دهند. این اشاره دارد که فرمول جیره های  grower و finisher با پایین ترین انرژی  متابولیسمی  ظاهری ( Mj/Kg  11/55  )  محتوی بسیار زیاد  سبوس  گندم  است که  این هم ممکن است به پروتئین خام و ماده خشک قابل هضم پایین تر کمک بکند.

( Garcia et al.(2007 اثبات کرد که میان اسید آمینه قابل هضم در سن 7 و 21روزگی در آزمایش جوجه ها برای بیشتر اسید های آمینه اختلاف وجود نداشت .  بعضی از اجزاء جیره  دربرداشت پودر ماهی , و جیره آنها اسید های آمینه  قابل هضم  بیشتری  در اوایل  سن  در 7 و 21 روزگی  داشت. افزون  بر آن, پودر ماهی  جیره جوجه ها  اثرات منفی  حاد بیماری  کوکسیدیوز بر نیتروژن تصحیح شده انرژی متابولیسمی و اسید های آمینه قابل هضم را می توانست کم بکند  (Persia et al..2006).

پودر ماهی  جیره ها  داشت ماده خشک  قابل هضم و پروتئین خام بیشتری در پژوهش ما . مکمل آنزیمی  تاثیری  ثابت  و استوار بر پروتئین خام قابل هضم ظاهری  (ADCP  )  نداشت. اما افزودن آنزیم افزایش می دهد پرونئین خام قابل هضم ظاهری درجیره های با انرژی پایینتر ( ۵۵ /11 و80/mj/kg۱۱  ) .

در پایان , بهبود مقدار انرژی متابولیسمی ظاهری توسط مکمل آنزیمی با انرژی متابولیسمی در جیره مرغ های  گوشتی ارتباط  دارد .  ما  پیشنهاد  می کنیم که  در مقایسه  با جیره  با انرژی  متابولیسمی ظاهری بالا , اجزاء غذایی با انرژی متابولیسمی کم و مکمل آنزیمی کارایی بیشتری دارد و ضروری می باشد.

 

 

 منبع ; http://ps.fass.org

 

 

 

 

 


موضوع مطلب :
نوشته شده در شنبه 10 بهمن1388 توسط | لينک ثابت |
عناوین آخرین مطالب ارسالی